Kripto Para Nedir? Kripto Para Hakkında En Önemli Bilgiler

Bir tür dijital para olan kripto paralar,  bireylerin dijital ortamda kıymet transferi yapmasına olanak tanıyor. Bu rehber yazımızda yeni başlayanlara hususi, kripto paraların çalışmasında büyük öneme haiz birkaç öge üstünde duracağız.

Nedir Bu Kripto Para?

Kripto Para Aracıları Iyi mi Ortadan Kaldırıyor?

Alışık olduğumuz finansal sistemlerde birçok aracı yer alır. Dışarıdan bakıldığında herhangi birşey satın almak için bir tek kartınızı okutuyorsunuz şeklinde görünse de aslen satıcı bankanızla kontakt kurar. Peşinden bankanız ödemeyi yapmak için yetkiniz (ve bakiyeniz) olduğu bilgisini doğrular.

Özetlemek gerekirse açıklamak gerekirse, geleneksel finansal sistem son aşama merkezidir. Yalnızca bir düğmeye basılarak biriktirdiğiniz tüm paranın ortadan yok olması sağlanabilir. Bir kripto para ağında ise bu şekilde bir durum ve merkez yoktur.

Her bir kullanıcı kendi kendinin bankası olduğu kripto para düzeninde ‘bankalar’ ve ‘müşteriler’ içinde fark bulunmaz. Düzenlemeler mevcuttur sadece yaptırımlar aracılar yerine yazılım tarafınca uygulanır. Node olarak adlandırılan kavram, kişinin kendi bankasını ifade eder. Kişinin bunu  kurması için yalnızca bir programı indirmesi ve bu yazılımı bilgisayarında çalıştırması kafi olacaktır. Ek olarak hepsi içim düzgüsel bir bilgisayar kafi olur.

Çalıştırdığınız bu yazılım internete bağlanır ve aynı programı çalıştıran öteki bilgisayarlara ulaşarak onlarla bağlantılar kurmaya çalışır. Tüm bankalar bu şekilde birkaç başka bankayla bağlantı kurarak bir eşler arası ağ yaratır.

Node’lar Tarafınca Hangi Bilgiler Paylaşılır?

Node’ların görevi işlemler hakkında data paylaşmaktır. Dağıtılmış kayıt defteri terimini sıkça duymuş olabilirsiniz bundan dolayı her bir node oldukça uzun bir sıralama meblağ. Tertipli olarak güncellenen bu listeye her seferinde yeni bir işlem serisi eklenmiş olur.

Blok olarak adlandırılan bu yeni işlem serileri yayınlandığında, bu bloğun sistem kuralları çerçevesinde oluşturup oluşturulmadığı yazılım tarafınca otomatikman doğrulanır. Bloğu oluşturan birim haiz olmadığı paraları harcamaya çalışıyorsa bu tespit edilir ve işlem ağ tarafınca otomatik bir halde reddedilir.

Her fert bir blok oluşturabilir. Bitcoin şeklinde kripto paralarda kullanılan madencilik yöntemi bunu yapmanın en popüler yoludur. Fakat öteki yöntemlere ilgi de gitgide artmaktadır.

Kripto Para Iyi mi Çalışır?

Daha ilkin de belirttiğimiz suretiyle kripto para ağlarının temelinde kriptografi yatar. Kriptografi yardımıyla öteki kullanıcılar sizin paranızı kullanamaz. Gene bu sayede tüm ekosistem güvendedir ve gizliliğinizden taviz vermenize gerek kalmayacaktır.

Kullanıcı seviyesinde ağa giriş yapmanızı elde eden hususi bir  anahtar vardır. Bu hususi anahtar, tahmin edilmesi pek de mümkün olmayan oldukça büyük bir sayıdır. Kullanılış açısından bir parolaya benzeyen bu hususi anahtarlar en mühim özelliği değiştirilemez olmasıdır. Ek olarak kaybedilmesi durumunda anahtarı kurtarmanın hiçbir yolu yoktur.

Herhangi bir aygıt üstünden hususi bir anahtar oluşturabilirsiniz ve bu anahtardan açık adresler türetebilirsiniz. Yarattığınız açık adresleri kripto para alışverişi sağlamak adına başka kullanıcılarla paylaşabilirsiniz.

Bu açık anahtar kriptografisinin öteki bir başka özelliği de kullananların coinleri harcama hakkına haiz bulunduğunu  kolayca ispatlayabilmesi ve doğrulayabilmesidir.

Kripto Para İle Alış-veriş

Bitcoin işlemleri geleneksel işlemlere nazaran asla aracı içermemesi yönü ile büyük bir avantaj sağlar. Eğer kripto para kullanarak yaptığınız geçerli işlem bazı node’lar tarafınca reddedilirse bile ötekiler tarafınca kabul edilir. Kripto para, fizyolojik paralar ile yaptığınız transferlere dijital bir ortamda en fazla yaklaşılabilecek noktadır.

Mevzu hız olduğunda kart ağlarının daha süratli olma eğiliminde bulunduğunu, bir kripto para işleminin gerçekleşmesinin dakikalardan saatlere kadar uzayabileceğini belirtmek de önemlidir. Fakat daha geniş bir açıdan bakıldığında işlem bankalara kıyasla oldukça daha süratli şekilde gerçekleşir zira bankaların arka planda fonları taşıması aslen çoğu zaman günler alır. Ek olarak kripto para dünyasındaki sayısız inovasyonla kart ve kripto harcamalarının hızları arasındaki farkların göz ardı edilecek seviyeye kadar azalması ihtimaller içindedir.

Kripto Para Nereden Alınır?

Kripto para sahibi olmanın birçok değişik yolu vardır. Bir ürün ya da hizmet satarak kripto para kazanabilirsiniz yada madencilik yapmayı deneyebilirsiniz ya da direkt satın alabilirsiniz. Kripto para borsaları, kripto para birimlerini satın almanızı, satmanızı ve işlem yapmanızı sağlar. Bir kripto para borsasına erişim olmadan dijital varlıkları satın alamaz yada satamazsınız. Kripto parayı nereden alacağınıza dair daha çok data edinmek için “Kripto Para Nereden Alınır?” adlı yazımızı okuyabilirsiniz.

En Popüler Kripto Para Birimleri

1. Bitcoin (BTC)

Bitcoin, Ocak 2009’da oluşturulan dijital bir para birimidir. Gizemli ve anonim Satoshi Nakamoto tarafınca bir whitepaper’da ortaya konulmuş olan fikirleri takip eder. Bitcoin teknolojisini yaratan şahıs yada kişilerin kimliği ise hala bir muamma. Bitcoin, geleneksel çevrimiçi ödeme mekanizmalarından daha düşük işlem ücretleri vaat ediyor ve devlet tarafınca verilen para birimlerinin aksine, merkezi olmayan bir otorite tarafınca işletiliyor.

Bitcoin bir tür kripto para birimidir. Fizyolojik olarak bitcoin yoktur. Yalnızca her insanın saydam erişime haiz olduğu halka açık bir defterde tutulan bakiyeler vardır. Tüm bitcoin işlemleri, çok önemli oranda hesaplama gücü ile doğrulanır. Bitcoin’ler herhangi bir banka yada hükümet tarafınca verilmez yada desteklenmez. Bitcoin oldukça popüler ve toplu olarak altcoin olarak adlandırılan yüzlerce başka kripto para biriminin piyasaya sürülmesini tetikledi. Bitcoin çoğu zaman “BTC” olarak kısaltılır.

2. Ethereum (ETH)

Listemizdeki ilk Bitcoin alternatifi Ethereum, Akıllı Sözleşmelerin ve Merkezi Olmayan Uygulamaların (DApps) herhangi bir kesinti, dolandırıcılık, denetim yada üçüncü bir tarafın müdahalesi olmadan oluşturulmasını ve çalıştırılmasını elde eden merkezi olmayan bir yazılım platformudur. Ethereum’un arkasındaki amaç, milliyeti, etnik kökeni yada inancı ne olursa olsun, dünyadaki her insanın parasız erişebileceği merkezi olmayan bir finansal ürünler paketi oluşturmaktır.

Ethereum’daki uygulamalar, platforma özgü kriptografik token olan ether üstünde çalıştırılır. Ether, Ethereum platformunda dolaşmak için bir vasıta gibidir. Çoğunlukla Ethereum içinde uygulama geliştirmek ve çalıştırmak isteyen geliştiriciler tarafınca ya da şu an, eter kullanarak öteki dijital para birimlerini satın almak isteyen yatırımcılar tarafınca kullanılmaktadır. 2015 senesinde piyasaya sürülen Ether, şu anda Bitcoin’den sonrasında piyasa kıymeti açısından en büyük ikinci dijital para birimidir, sadece mühim bir farkla baskın kripto para biriminin peşinde kalmaktadır.

3. Litecoin (LTC)

2011’de piyasaya sürülen Litecoin , Bitcoin’in izinden giden ilk kripto para birimleri arasındaydı ve çoğu zaman “Bitcoin’in altın terimine rağmen gümüş” olarak anıldı. Bir MIT mezunu ve eski Google mühendisi olan Charlie Lee tarafınca oluşturuldu. Litecoin, herhangi bir merkezi otorite tarafınca denetim edilmeyen açık kaynaklı bir küresel ödeme ağına dayanır ve tüketici sınıfı CPU’ların yardımıyla kodu çözülebilen bir Proof of Work olarak “scrypt” kullanır.

Litecoin birçok yönden Bitcoin’e benzese de, daha süratli bir blok oluşturma oranına haizdir ve bundan dolayı daha süratli bir işlem onay süresi sunar. Geliştiriciler haricinde, Litecoin’i kabul eden artan sayıda yatırımcı var.

4. Cardano (ADA)

Cardano, mühendisler, matematikçiler ve kriptografi uzmanları tarafınca araştırmaya dayalı bir yaklaşımla oluşturulan bir “Ouroboros Proof of Stake” kripto para birimidir. Proje, Ethereum’un ilk beş kurucu üyesinden kabul edilen Charles Hoskinson tarafınca kuruldu. Charles Hoskinson Ethereum’un gittiği yönle ilgili bazı anlaşmazlıklar yaşadıktan sonrasında ayrıldı ve sonrasında Cardano’nun oluşturulmasına yardım etti.

Cardano’nun arkasındaki ekip, kapsamlı deneyler ve hakemli araştırmalarla blok zincirini oluşturdu. Projenin arkasındaki araştırmacılar, çeşitli mevzularda blok zincir teknolojisi hakkında 90’dan fazla yazı yazdı. Bu araştırma Cardano’nun bel kemiğidir.

Bu titiz süreç sebebiyle Cardano, öteki büyük kripto para birimlerinin yanı sıra kanıtı emsalleri içinde öne çıkıyor şeklinde görünüyor. Cardano, blok zincirinin daha fazlasını yapabileceği söylendiği için “Ethereum katili” olarak da adlandırıldı. Bununla beraber, Cardano hala erken aşamalarında.

Cardano, Ethereum’a benzer şekilde merkezi olmayan finansal ürünler oluşturarak dünyanın finansal işletim sistemi olmayı ve öteki şeylerin yanı sıra zincir beraber çalışabilirlik, seçmen dolandırıcılığı ve yasal sözleşme takip edeni için çözümler sunmayı hedefliyor.

5. Polkadot (DOT)

Polkadot, öteki blok zincirleri içinde beraber çalışabilirlik sağlamayı amaçlayan benzersiz bir Proof of Stake kripto para birimidir. Polkadot protokolü, sistemlerin tek bir çatı altında beraber çalışmasını sağlamak için izinli ve izinsiz blok zincirleri ve oracle’ları bağlamak için tasarlanmıştır. Polkadot’un temel bileşeni, değişen ağların beraber çalışmasına müsaade eden relay zinciridir.

Bu sistemin Ethereum’dan değişik olduğu yer, Polkadot’ta yalnızca merkezi olmayan uygulamalar oluşturmak yerine, geliştiricilerin Polkadot zincirinin esasen haiz olduğu güvenliği kullanırken kendi blok zincirlerini oluşturabilmeleridir. Ethereum ile geliştiriciler yeni blok zincirleri oluşturabilirler. Sadece bunu yaparken yeni ve daha ufak projeleri saldırıya açık bırakabilecek kendi güvenlik önlemlerini oluşturmaları gerekir, bundan dolayı bir blok zinciri ne kadar büyükse o denli fazla güvenliğe haizdir. Polkadot’taki bu kavram paylaşılan güvenlik olarak bilinir.

Popüler altcoin Polkadot, Ethereum projesinin temel kurucularının bir başka üyesi olan ve projenin geleceği hakkında değişik görüşlere haiz olan Gavin Wood tarafınca geliştirildi.

Kripto Paralara Dair Son Fikirler

Kripto para birimlerinin şu anda karşı karşıya olduğu sınırlamaların bazıları – mesela bir kişinin dijital servetinin bir bilgisayar çökmesi ile silinebilmesi yada sanal bir kasanın bir bilgisayar korsanı tarafınca yağmalanması şeklinde – teknolojik gelişmelerle zaman içinde aşılabilir. Üstesinden gelinmesi daha zor olacak olan şey, kripto para birimlerini alt üst eden temel paradokstur. Ne kadar popüler olurlarsa, o denli fazla düzenleme ve hükümet incelemesi çekecekler, bu da varoluşlarının temel amacını zedeliyor.

Kripto para birimlerini kabul eden yatırımcıların sayısı giderek artarken gene de hâlâ azınlıkta bulunuyorlar. Kripto para birimlerinin daha yaygın bir halde kullanılabilmesi için ilk olarak tüketiciler içinde yaygın bir kabul görmeleri gerekir. Bununla beraber, geleneksel para birimlerine kıyasla göreceli karmaşıklıkları, teknolojik olarak uzman olanlar haricinde bir çok insanı kripto para kullanmaktan caydıracaktır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir