Sanal Para Birimi Nedir?

Sanal para (virtual Money- virtual curreny) herhangi bir kurum ya da kurum tarafınca regüle edilmeyen genel olarak yaratıcıları tarafınca denetim edilen, dijital ortamda kullanılan, alışverişi meydana getirilen, geçerliliği olan dijital paraya denir. Bu tarif 2012 senesinde ECB – Avrupa Merkez Bankası tarafınca yapılmıştır ve halen geçerlilik göstermektedir. Bu rehber yazımızda sanal paranın ne işe yaradığını ve sanal para birimi ile ilgili temel noktaları açıklayacağız. Ek olarak bununla beraber gene sanal para birimleri ile ilgili birçok noktaya da değineceğiz.

Sanal Para Birimi Nedir?

Sanal para birimi, yalnızca elektronik şekilde kullanılabilen bir tür düzenlenmemiş dijital para birimidir. Bir tek belirlenmiş yazılım, mobil yada bilgisayar uygulamaları yada hususi dijital cüzdanlar vasıtasıyla saklanır ve işlem görür ve işlemler web üstünden güvenli, hususi ağlar vasıtasıyla gerçekleşir. Sanal para birimi, blockchain ağı içinde bulunan kripto paraları da içeren dijital para birimi grubunun bir alt kümesi olarak kabul edilir.

Sanal Para Birimi İle İlgili Bazı Temel Noktalar

  • Sanal para birimi, merkezi bir bankacılık otoritesi tarafınca denetim edilmeyen blockchain ağı içinde tutulan bir para birimidir.
  • Sanal para birimi dijital para birimlerinden farklıdır, bu sebeple dijital para birimi bir banka tarafınca dijital şekilde verilen para birimidir.
  • Sanal para birimi düzensizdir ve bu yüzden ticaretin arkasındaki tek gerçek güç, tüketici hissi olduğundan çarpıcı fiyat hareketleri yaşar.

Sanal Para Birimini Idrak etmek

Sanal para birimi, hususi ihraççılar, geliştiriciler yada kurucu kurum tarafınca verilebilen, yönetilebilen ve denetim edilebilen parasal değerin elektronik bir temsili olarak tanımlanabilir. Bu tür sanal para birimleri çoğu zaman token cinsinden temsil edilir ve yasal bir ihale olmadan düzenlemesiz kalabilir.

Düzgüsel paradan değişik olarak, sanal para birimi bir itimat sistemine dayanır ve bir merkez bankası yada başka bir bankacılık düzenleyici otorite tarafınca düzenlenemez. Değerlerini, kripto para birimlerinde madencilik yada dayanak varlığın desteği şeklinde temel mekanizmaya dayanarak alırlar.

Sanal para terimi 2012 civarında ortaya çıktı. Bitcoin News’e nazaran; Avrupa Merkez Bankası (ECB), sanal para birimini “düzenlemesiz bir ortamda dijital para türlerini sınıflandırmak, geliştiricileri tarafınca gösterilen ve denetim edilen ve belirli bir sanal topluluğun üyeleri içinde kullanılan bir ödeme yöntemi” olarak tanımlamıştır.

Sanal bir para biriminin kullanımı kısıtlı olabilir ve yalnızca belirli bir çevrimiçi topluluğun üyeleri yada hususi ağlarda çevrimiçi işlem meydana getiren sanal bir kullanıcı grubu içinde dolaşımda olabilir. Sanal para birimleri çoğunlukla eşler arası ödemeler için kullanılır ve mal ve hizmet satın alımında artan kullanım bulmaktadır.

Mühim Bir Nokta: Merkezi bir düzenleyici otoritenin olmaması sebebiyle, sanal paralar değerlemelerinde geniş dalgalanmalara eğilimlidir.

Dijital Para, Sanal Para ve Kripto Para Birimleri Arasındaki Farklar

Dijital para birimi, sanal para birimini de içermekle birlikte, genel olarak kripto para birimlerini içeren genel üst kümedir. Dijital para birimi sanal para birimine kıyasla, parasal varlıkları dijital şekilde temsil eden daha büyük bir grubu kapsar.

Dijital para birimi düzenlenebilir yada düzenlenemez. Egemen bir para birimiyle ifade edilebilir – kısaca, bir ülkenin merkez bankası fiat para notlarının dijital bir formunu verebilir. Öte taraftan, sanal bir para birimi çoğu zaman düzensiz kalır ve bu yüzden bir tür dijital para birimi oluşturur.

Bitcoin ve ethereum şeklinde kripto para birimleri sanal para grubunun bir parçası olarak kabul edilir. Bir kripto para birimi, işlemleri güvenli ve gerçek tutan, hem de yeni para birimlerinin oluşturulmasını yönetmeye ve denetim etmeye destek olan kriptografi teknolojisini kullanır. Bu tür kripto para birimleri mevcuttur ve ortak halka açık olan adanmış blockchain tabanlı ağlar üstünden işlem görür. Kripto para birimlerinde hepimiz katılabilir ve işlem halletmeye başlayabilir.

Sanal Para | Bitcoin Öncülerinin Zamanı

Kripto para birimini idrak etmek için ilkin sanal paranın tarihini anlamanız gerekir. Sanal para ve dijital para birimi, her bir kıymet birimine eşlik edecek fizyolojik bir temsil olmaması sebebiyle geleneksel fiat para biriminden farklıdır. 2017 kripto çılgınlığından fazlaca ilkin, elektronik nakit öncüleri vardı.

Finansal özgür düşünürler piyasayı şekillendirdiler ve dünyayı ekonominin dijitalleşmesine hazırladılar. Bugünün kripto pazarını süratli bir halde düşündüğümüzde, blockchain teknolojisinin verimliliği yardımıyla, artık dijital paraların dünya genelinde artan bir halde benimsendiğini görüyoruz.

Bitcoin’den Ilkin Sanal Para

Son yirmi yılda sanal para ödeme sistemleri gelişti. Bu sistemler, sanal paraların gelişmiş blok zinciri teknolojisinden fazlaca ilkin de vardı.

Sanal para birimleri birçok ülkede yasal bir teklif olarak görülmemektedir. Hükümetler bu paraları çıkarmıyor. Bunun yerine, sanal para birimleri platformun geliştiricileri tarafınca veriliyor. Bugün, şirketlerin sanal paralar yayınlamalarının birçok yolu var. İkramiyeler, kripto paralardan ilkin, dijital para basmanın en popüler biçimiydi.

Erken Sanal Para ile İlgili Problemler

Bu erken sanal paralarla ilgili mesele, bilgisayar korsanlarının yada dolandırıcıların saldırılarına karşı fazlaca kırılgan olmalarıydı. Buna ek olarak, herhangi bir materyal olarak bulunmaması, birçok işletmenin bu kavramların ardındaki gerçek değere şüpheyle yaklaşmasına niçin olmuştur. Unutmayalım ki Sanal Paranın ilk ortaya çıkışı, blockchain teknolojisinin ortaya çıkmasından 20 yıl önceydi. Birçok insanoğlunun o zamanlar bir bilgisayarı bile yoktu.

Hollanda, 1980’ler

Dijital para yaratma girişiminin ilk örneklerinden biri 1980’lerin sonunda Hollanda’dan geliyor. Benzin istasyonu sahipleri işlerinin soyulmasıyla bıkmışlardı. Problem o denli fena ve büyüktü ki birisi akıllı kartlara para yatırmanın bir yolunu bulmanın daha güvenli olacağına karar verdi. Kamyon şirketi sahipleri bu kartları yükleyebilir ve sürücülerine verebileceklerdi. Sürücüler ondan sonra kartları katılan benzin istasyonlarında kullanacaklardı.

Flooz.com

Kripto para biriminden ilkin sanal para kullanımının başka bir örneği, web para birimi Flooz’dur. Flooz.com bu sanal paraları bir pazarlama kampanyasının parçası olarak 1998 senesinde yayınladı. Her Flooz 1 dolar değerine eşitti.

Flooz.com internet adresinden meydana getirilen satın alımlar için kullanıcılar Flooz sanal parasını alacaktı. Kullanıcılar ondan sonra Flooz’larını sitedeki daha çok ürüne harcayabilecek yada bonus kazançlarını alabilecekti ve öteki birçok katılımcı satıcıdan alışveriş yapabileceklerdi.

Konsept zamanından fazlaca daha önceydi ve milyonlarca dolarlık bir reklam kampanyasına karşın, Flooz projeyi sürdürmek için ihtiyaç duyulan velayet seviyesine asla ulaşamadı. Platform ek olarak Rus ve Filipinli bilgisayar korsanlarının çalınan kredi kartlarını kullanarak alışveriş yapmasının arkasından ağır kayıplar aldı. Şirket artık geçersiz, sadece projelerinin esin kaynağı bugünün dijital para birimlerinde hâlâ yaşıyor.

Blinded Cash

1981 senesinde, David Chaum isminde bir Amerikan kriptografı, anonim bir dijital para birimi sistemini tanımladı. 1989’da Chaum protokolünü DigiCash olarak malum çalışan bir sanal paraya geliştirdi.

David Chaum

Geliştirilen bu protokol devrimciydi ve dünyayı “blind signatures” kavramıyla tanıştırdı. Blind signatures mesajın içeriğini gizler ve iştirakçilerin geçerliliğini doğrulamak için genel ve hususi şifrenin bir kombinasyonunu kullanır. Bugün, bu kavram büyük kripto para birimlerinde public key şeklinde kullanılmaktadır.

B-Money

DigiCash’in pazara girmesinden on yıl sonrasında, Wei Dai isminde bir geliştirici, B-Money Anonim, Dağıtılmış Elektronik Nakit Sistemi adlı bir yazı yayınladıktan sonrasında kriptografik toplulukta büyük ses getirdi. Bu sanal para terimi, hususi gönderme kabiliyetlerini ve otomatikman uygulanabilir sözleşmeleri içeren merkezi olmayan bir ağ kullanmıştı. Bu sanal paranın teknik yönleri blockchain teknolojisinden uzak olsa da ve proje yükseliş için asla kafi ivme kazanamamış olsa da, konsept gelecekteki kripto para piyasasını büyük seviyede etkiledi.

Bit Gold

Uzun senelerce sanal para savunuculuğu meydana getiren Nick Szabo, Bit Gold protokolü ile Bitcoin şeklinde kripto para birimleri tarafınca bugün kullanılan Proof of Work sistemine öncülük etti. Bit Gold, merkezi olmayan bir ağ teriminin ve üçüncü taraf doğrulama sistemlerinin ortadan kaldırılmasına destek oldu. Satoshi, Bit Gold’un birçok konseptini ödünç aldı.

Nick Sbazo

O denli ki, birçok insan Satoshi Nakamoto’nun Nick Szabo olduğuna inanıyordu. Sonunda bu iddialar o denli ileri gitti ki,  insanları bunun doğru olmadığına ikna etmek için Szabo tarafınca kamuoyunda reddedildi.

HashCash

Birçok kripto meraklısı HashCash’i Bitcoin için direkt esin kaynağı olarak görüyor. HashCash 1997’de kriptograf Adam Beck tarafınca tanıtıldı. Beck, bir işlemin geçerliliğini doğrulamak için bir Proof of Work protokolü ekledi. HashCash’in Proof of Work protokolü daha ilkin sanal paralara uyarlanmadan ilkin spam azaltma tekniği olarak kullanılıyordu. Konsept Nakamoto’yu Beck’i Bitcoin tanıtım belgesinde alıntıladığı noktaya kadar etkiledi. Sadece, HashCash artan ağ tıkanıklığı sebebiyle ölçeklenebilirlik sorunları yaşadıktan sonrasında akendisine gösterilen ilgiyi yitirdi.

Bitcoin ve Blockchain

Bitcoin’in anonim yaratıcısı olan Satoshi Nakamoto, dünyanın en başarı göstermiş kripto para birimini “eşler arası elektronik nakit sistemi” olarak nitelendiriyor. Bitcoin’den önceki sanal paraların aksine Satoshi, kuvvetli ve yeni bir teknoloji olan blockchain’in desteğine sahipti.

Blockchain teknolojisi, geniş bir bilgisayar ağı üstünden detayları çift olarak saklar. Blockchain’deki herhangi bir değişiklikten ilkin, düğümlerin yüzde elli biri zincirin geçerliliği üstünde anlaşmalıdır. Bu doğrulama işlemi önceki blokları referans alır. Doğrulanabilir en uzun işlem zinciri geçerli zincir olarak kalır. Bu şekilde, blockchain teknolojisi, bankalar şeklinde üçüncü taraf doğrulama sistemlerine olan ihtiyacı ortadan kaldırır.

Sanal Paraların Avantajları

Blockchain teknolojisinin ortaya çıkması, sanal paraların faydalarını mühim seviyede artırdı. Kullanıcılar, kripto para birimini neredeyse anında ve geleneksel/küresel para transferi şekillerinden fazlaca daha ucuza aktarabilirler. Kripto para birimleri, size büyük süre kaybettiren doğrulama sistemlerine olan ihtiyacı ortadan kaldırır. Bugün, paranız küresel olarak gönderildiğinde potansiyel olarak otuz altı değişik üçüncü taraf kuruluşundan doğrulama gerektiriyor. Ve her kurum kendi hizmetleri için bir ücret alıyor.

Artık dünyada dikkate alınması ihtiyaç duyulan birden fazla yasal sanal para birimi seçeneği var. Bu dijital para birimleri geleceğin ekonomisini şekillendirmeye devam ediyor. Bugün, sanal paralar her zamankinden daha yaygın bir halde kullanılıyor ve tarihte ilk kez, dijital para birimleri geleneksel ve finansal firmalar tarafınca tanınıyor.

Türkiye’de Sanal Para Terimi

Dijital paralara olan yönelim hızla artıyor. Bitcoin şeklinde kripto paraların popülerliğindeki artış, ülkelerin ve ulusal merkez bankalarının düzenlemeler yapmasına niçin oluyor. Türkiye’de ise sanal paralarla ilgili hemen hemen herhangi bir yasal düzenleme bulunmuyor. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (BDDK) ise 2013 senesinde yayınladığı basın açıklamasında dijital paraları legal ya da yasadışı olarak bir tanımlama yapmadı. Sadece yatırımcıların tüm mal varlıklarıyla Bitcoin alımı mevzusunda uyarıyor, oluşabilecek zararlara karşı kullananların dikkatli olması icap ettiğini vurguluyor.

Türkiye’de Bitcoin ve benzeri dijital paralara ilişkin kazançların vergilendirileceğine ilişkin açıklamalar bulunsa da bu mevzuda hemen hemen herhangi bir düzenleme yapılmış durumda değil. Sadece kripto dünyasının büyümesiyle beraber dijital parayla ilgili tartışmalar daha sık karşımıza çıkıyor. Bu durum, gelecekte Türkiye’nin de dijital paraya ilişkin yasal düzenlemelere gidebileceği öngörüsünü ise güçlendiriyor.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir