Stablecoin Nedir? Stablecoin Türleri Nelerdir? Nasıl Çalışır?

Stablecoin, fiyat istikrarı sunmaya çalışan ve biriki bir varlık tarafınca desteklenen yeni bir kripto para sınıfıdır. Stablecoin, kripto para birimlerinin ödemelerinin anında işlenmesi, güvenliği yada gizliliği ve fiat para birimlerinin volatilitesiz istikrarlı değerlemelerini sunmayı amaçlar. Bu rehber yazımızda stablecoin hakkında temel noktalara ve stablecoin ile öteki kripto paralar arasındaki farklara da değineceğiz. Ek olarak üç değişik stablecoin türünü ve bunların örneklerini de yazımızın ilerleyen bölümlerinde bulabilirsiniz.

Stablecoin Hakkında Temel Noktalar

  • Stablecoinler, piyasa değerlerini bir miktar dış referansa sabitlemeye çalışan kripto para birimleridir.
  • Stablecoinler ABD doları şeklinde bir para birimine yada altın şeklinde bir emtia fiyatına sabitlenebilir.
  • Stablecoinler, fiyat istikrarlarını teminatlandırma (destek) yada referans varlığın yada türevlerinin alım ve satımının algoritmik mekanizmaları yöntemiyle elde eder.

Stablecoin’i Idrak etmek

Bitcoin en popüler kripto para birimi olmaya devam ederken, değerlemelerinde yüksek oynaklıktan (volalite) muzdarip olma eğilimindedir. Mesela Bitcoin, geçen senenin Kasım ayında 5,950 dolar seviyesinden Aralık ayında 19,700 doların üstüne çıktı ve Şubat ayının başlarında üçte iki oranında ortalama 6,900 dolar seviyesine geriledi. Önder kripto para biriminin gün içi fiyat dalgalanmaları bile fazlaca büyük ve sert olabiliyor; ana kripto para biriminin birkaç saat içinde her iki yönde yüzde 10’dan fazla hareket ettiğini görmek yaygındır.

Bu tür kısa süreli oynaklık, Bitcoin ve öteki popüler kripto para birimlerini insanoğlu tarafınca günlük kullanım için uygun hale getirmez. Temel olarak, bir para birimi parasal değişiklik aracı ve parasal değerin depolanma şekli olarak hareket etmeli ve kıymeti daha uzun süre ufuklarında nispeten durağan(durgun) kalmalıdır. Kullanıcılar, yarın için satın alma gücünden güvenilir değilse, bunu kabul etmekten kaçınacaktır.

İdeal olarak, bir kripto para, satın alma enerjisini korumalı ve tokenları kurtarmak yerine harcamaları teşvik etmeye kafi gelecek kadar en düşük enflasyona haiz olmalıdır. Stablecoinler bu ideal davranışa ulaşmak için bir çözüm sunar.

Fiyat İstikrarının Sebepleri

Fiat para birimlerinin fiyat istikrarının iki temel sebebi, onları destekleyen rezervler ve merkez bankaları şeklinde denetim otoriteleri tarafınca zamanında meydana getirilen piyasa hareketleridir. Fiat paraları, güvence olarak hareket eden altın yada forex rezervleri şeklinde temel bir varlığa sabitlendiğinden, değerlemeleri büyük dalgalanmalardan uzak kalır.

Fiat para biriminin değerlemelerinin büyük seviyede hareket edebileceği bazı aşırı durumlarda bile, denetim otoriteleri fiyat istikrarını korumak için para biriminin talebini ve arzını atlar ve yönetir. Kripto para birimlerinin her ikisinde de bu temel özelliklerden yoksundur. Değerlerini destekleyen bir rezervleri yoktur ve gerektiğinde tutarları denetlemek için merkezi bir yetkileri yoktur.

Stablecoinler, fiat para birimleri ile kripto para birimleri arasındaki bu boşluğu kapatmaya çalışır. Hepsi emek verme mekanizmalarına dayanan üç kategoride Stabil Coinler vardır.

StableCoin ve Kripto Paraların Farkı Nedir?

StableCoin, bildiğimiz kripto para birimlerinden fazlaca daha değişik olarak yatırımcı fonlarını inişli çıkışlı piyasalardan koruma hedefinde olan bir coin türüdür. StableCoin, Dağıtık veri defterl, Blockchain ve merkeziyetsiz ağ şeklinde bildiğimiz kripto para birimi özelliklerini sunmaktadır sadece bu özellikleri varlık desteği farkıyla sunmaktadır.

Fiat-Teminatlı Stablecoinler

Fiat teminatlı stablecoinleri en kolay stablecoin türüdür. Basitçe, Fiat teminatlı stablecoinleri fiat parası yada ABD Doları yada öteki egemen para birimleri şeklinde kıymetli metallerle desteklenir. Merkezi IOU stablecoinleri başka bir varlığın temsili olduğundan değere haizdir. Başka bir ifadeyle bu tür stablecoinler, ABD doları şeklinde bir fiat para rezervini, uygun sayıda kripto para ihraç etmek için güvence olarak meblağ. Öteki güvence formları, altın yada gümüş şeklinde kıymetli metalleri ve petrol şeklinde emtiaları içerebilir, sadece günümüzdeki fiat-teminatlandırılmış stablecoinlerin bir çok dolar rezervleri kullanır.

Bu tip stablecoinin ortak bir eleştirisi, merkezi bir yapıya haizdir ve bunu düzenleyen bir partinin itimatını ve oldukça yoğun bir düzenlemeyi gerektirir. Stablecoin ile ilişkili banka hesabına fiat yatırdığınızda, ağ yeni paralar basar. Öteki taraftan, stablecoinleri tasfiye etmeye gittiğinizde, ağ bu paraları yakar ve güvence alırsınız.

Bu tür rezervler bağımsız gizleme görevlileri tarafınca sürdürülür ve lüzumlu uyumluluk açısından tertipli olarak denetlenir. Tether (USDT) ve TrueUSD, tek bir ABD dolarına eşit bir değere haiz olan ve dolar mevduatları ile desteklenen popüler kripto paralardır.

TrueUSD

TrueUSD (TUSD), en popüler merkezi IOU stablecoinlerinden biridir. Geleneksel varlık tokenları mevzusunda uzmanlaşmış bir şirket olan TrustToken, Mart ayında TrueUSD’yi piyasaya sürdü.

TrueUSD sisteminde, birden fazla itimat şirketi banka hesaplarında ABD doları tutarındadır. Bu sistem, bir bankacılık ortağının teminatı elinde bulunmuş olduğu Tether’den farklıdır. Ek olarak, TrueUSD banka hesaplarının içeriğini her gün yayınlayarak ve aylık denetimlere doğal olarak tutarak şeffaflık sağlar.

TrustToken bugüne dek çoğunluğu Haziran 2018’de nihayetlenen 20 milyon dolarlık ilk dijital para teklifinden (ICO) gelen 21,7 milyon dolar topladı.

Gemini Doları ve Paxos Standart Tokenı

Gemini Exchange tarafınca başlatılan Gemini Doları (GUSD) ve Paxos tarafınca başlatılan Paxos Standart Tokenı (PAX) da yaygın merkezi IOU stablecoinlerdendir. Gemini Doları ve Paxos Standart Tokenı, New York Finansal Hizmetler Departmanı’nın (NYDFS) onayından sonrasında Eylül ayı başlangıcında çıkış yapmış oldu.
Her iki stablecoin de, ABD’de bulunan ve FDIC sigortalı bankalarda tutulan ABD doları ile 1:1 teminatlandırılmış ERC-20 tokenleridir.

Gemini ve Paxos sırasıyla Ekim 2015 ve Mayıs 2015’te BitLicenses aldı. Mevzuata uyulması durumunda, yasadışı etkinlik için kullandığınız herhangi bir GUSD yada PAX stablecoin, bir kolluk kuvveti tarafınca ele geçirilebilir yada kaybedilebilir.

Digix Gold

Digix Gold (DGX), fiat para yerine altın teminatlı bir başka merkezi IOU stablecoin projesidir. Her DGX tokenı bir gram altınla desteklenir.

Digix, Ethereum blok zincirindeki mülkiyeti doğrulamayı içeren bir süreç olan Proof of Asset (PoA) konsensüs mekanizması kullanır. Şirket, altın hizmetini Singapur’da bir emanet kasası olan Safe House’da güvence olarak saklıyor. Safe House 30 tona kadar altın depolayabilir, sadece Digix dünya genelinde daha çok kasa ile çalışmak istiyor.

Ötekiler: Arccy, Stably ve USD Coin ek merkezi IOU stabilcoin projeleri.

Kripto-Teminatlı Stablecoin

Kripto-teminatlandırılmış stablecoinler öteki kripto para birimleri tarafınca desteklenir. Biriki kripto para birimi de yüksek volatiliteye eğilimli olabileceğinden, bu tür stablecoinler “aşırı teminatlandırılır”  doğrusu, daha azca sayıda stablecoin verilmesi için biriki olarak daha çok sayıda kripto para birimi tokenı korunur. Daha sık denetim ve seyretme, fiyat istikrarına katkıda bulunur.

Dai

MakerDAO, bu modeli kullanan mühim bir projedir ve bununla birlikte Dai stablecoin’in arkasındaki şirkettir. MakerDAO iki tokenlı bir model kullanır: Makercoin (MKR) ve Dai (DAI).

Makercoin, Maker Platformuna ilişkin bir yönetişim tokenidir. Dai, Ether’i teminatlı bir borç pozisyonunda yada CDP’de kilitlediğiniz stabilcoindir. Eter’inizi CDP’lerde toplanmış ether (PETH) şeklinde kilitlersiniz. Dai sizin için üretilirken, süre içinde PETH’ye faiz hesaplanır.
MakerDAO geçtiğimiz günlerde Andreessen Horowitz bir MKR token arzının % 6’sını bir girişim turunda satın aldığında manşetlere çıktı. MakerDAO daha ilkin de, Polychain, FBG Capital, Wyre Capital, Dağıtılmış Ana para Ortakları ve daha fazlasını içeren katılımcılardan 12 milyon dolar topladı.

Havven

Havven, kripto-teminatlıandırılmış bir mekanizma kullanan bir başka stablecoindir. MakerDAO şeklinde Havven de iki tokenlı bir modele haizdir: nomins (nUSD) ve havven (HAV).

Nomins’in fiyatını sabitlemek için değişken bir arzı vardır, havven ise sistem için güvence elde eden istikrarlı bir kaynağa haizdir. Öngörülen ağ ücretleri, havven’in kıymetini belirler.

Nomins’in istikrarı havven’in değerine dayanır ve havven tarafınca fazladan teminatlandırılır. Havven Mart ayında 30 milyon dolarlık bir ICO tamamladı.

Ötekiler: Augmint ve Sweetbridge, kripto-teminatlandırılmış stablecoin yaratan birkaç başka projedir.

Teminatsız (Algoritmik) Stablecoin

Hem geleneksel varlıklar tarafınca teminatlandırılmış stabilcoinleri hem de kriptolar tarafınca teminatlandırılmış stablecoinleri keşfettikten sonrasında, oldukça değişik türde bir stablecoin olan, teminatsız doğrusu algoritmik stablecoinleri keşfedelim.

Bir şey teminatsız kalırken iyi mi istikrarlı bir fiyat elde edebilir? Cevap, Robert Sams tarafınca 2014 senesinde buluş edilen bir kavram olan “Seniorage shares”.
Seniorage shares, para politikasının yalnız bir yükümlülüğü olan bir merkez bankasını öykünmek etmek için 1 $ değerinde bir para birimi ihraç etmek için akıllı bir sözleşme kullanır. Başka bir deyişle, stabilcoinin fiyatı fazlaca yüksekse ağ yeni paralar verir ve fiyat fazlaca düşükse paraları yakar.

Öteki bir deyişle; Teminatlandırılmamış stablecoinler herhangi bir biriki kullanmaz, sadece durağan(durgun) bir fiyatı korumak için merkez bankasınınki şeklinde bir emek verme mekanizması ihtiva eder.

Mesela, dolar sabitlemeli basecoin, gerekseme bazında token arzını çoğaltmak yada azaltmak için bir konsensüs mekanizması kullanır.

Bu tür eylemler, fiat para biriminin değerlerini korumak için banknot basan merkez bankasına benzer. Bu, özerk bir halde çalışabilecek merkezi olmayan bir platformda akıllı bir sözleşme uygulanarak sağlanabilir.

Basis

Basis, teminatsız stablecoin içeren iyi malum bir projedir. Basis tokenı zincir içi tedarik yönetimi ile dengelenir.

Basis fiyatı dengede olmadığında, akıllı sözleşme fiyatı 1 dolara geri getirmek için arzı artırır yada azaltır. Basis’in fiyatı fazlaca düşükse, sözleşme coinleri yakarak arz miktarını düşürüyor. Aksine, eğer Basis’in fiyatı fazlaca yüksekse arz artar.

Basis, 2018’in başlarında bir ICO’da 133 milyon dolar topladı. Katılımcılar içinde Digital Currency Group, Polychain, GV, MetaStable Capital, Ceyuan Ventures, Stan Druckenmiller, Naval Ravikant ve daha fazlası vardı.

CarbonUSD

Carbon tarafınca yaratılan CarbonUSD, teminatsız bir fiyat istikrar mekanizması tatbik eden bir başka stablecoin. Fiat-teminatlandırılmış bir stablecoin olarak süregelen CarbonUSD, sonunda tamamen fiat destekli bir stabilcoin olarak kafi ölçeğe ulaştığında hibrid fiat-algoritmik bir modele geçecektir.

Carbon şu anda Ethereum blok zincirini kullanıyor, sadece ekibin sonunda geliştirme aşamasında olan yüksek verimli bir protokol olan Hedera Hashgraph’a geçmeyi planlıyor. Karbon bugüne dek 2 milyon dolar topladı. Carbon yatırımcıları First Mark, General Catalyst, Digital Currency Group, Plug and Play ve daha fazlasını içeriyor.

Ötekiler: Kowala ve Fragments, seniorage shares’i tatbik eden birkaç başka stablecoin projesidir.

StableCoin: Netice

StableCoin, belli bir yapıda bulunan istikrarlı bir kripto para birimine haiz yatırımcıları piyasadaki belirsiz iniş ve çıkış hareketlerinden koruma şeklinde bir özelliğe haizdir. Yatırımcı ve traderların risklerini en aza indirerek piyasalarda son aşama mühim bir rol oynamaktadır.

Stablecoinlerin bu denli popüler hale gelmesinin en büyük sebebi, belirsizliği ortadan kaldırmasıdır. Birçok kullanıcı, bilhassa bir para birimini kripto paraya dönüştürürken yaşamış olduğu gerginlikten kurtulmak adına stablecoinleri tercih etmektedir. Stablecoinlerin sunmuş olduğu denge, birçok ülkenin kendi ulusal para biriminde elde edemediği bir özelliktir.

Stablecoinler, süre içinde tutarlı ve neredeyse durağan(durgun) bir fiyata haiz olmaları amacıyla tasarlanmışlardır. İtibari paraların dengeli tutarları ile kripto paraların merkeziyetsizlik getirilerini tek bir coinde buluşturan stablecoinler olmadan kripto paraların teminatını vermek mümkün değildir. Bundan dolayı siz arkanızı döndüğünüzde değerler kısa zamanda değersizleşebilir. Mesela maaşınızı kripto para ile aldığınızı hayal edin; yıl içinde fazlaca değişik rakamlar elinize geçebilir. Sadece Stablecoin bunu ortadan kaldırır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir